تبلیغات
ایران آذربایجانی تورکجه سینین ادبیات اوتاغی - مطالب سلیمان رستم
ایران آذربایجانی تورکجه سینین ادبیات اوتاغی
یاشاسین آذربایجان

قونو سلاخلانجی

سلاخلانج

باغلانتیلار

اؤزل یارپاقلار‌

← وبلاق گؤروشلری

  • گؤروشلرین هامیسی :
  • بو گون گؤروشلر :
  • دوننکی گؤروشلر :
  • بو آی گؤروشلر :
  • قاباق آی گؤرو‌شلر :
  • یازارلارین سایی :
  • یازیلارین هامیسی‌نین سایی :
  • سون گؤروش :
  • سون دیَیشمه :

لینکلر‌

اوچ-دؤرد کلمه

اوچ-دؤرد کلمه

اوغول، بو دونیادا شان-شؤهرت، آد-سان

هونرلر گؤسترن قهرمانیندیر.

بلی، اوزواغلیق، آلنیاچیقلیق،

زحمتدن دویمایان مرد اینسانیندیر.

اوزانی اولدوغوم بو گؤزل وطن،

حئیرانی اولدوغوم بو گؤزل وطن،

قوربانی اولدوغوم بو گؤزل وطن

سنین خزان بیلمز گولوستانیندیر.

دونیا بئش‌گونلوکدور دئینه یازیق،

دؤشونه-باشینا دؤینه یازیق.

چؤرگی زحمتسیز یئینه یازیق،

حیات، یاشاماغی باجارانیندیر.

من کیمم، نچییم، قوی ائللر دئسین، -

یازیب-پوزورام کی، کؤنوللر دئسین، -

مندن سونرا گلن نسیللر دئسین -

بو اوچ-دؤرد کلمه ده سولئیمانیندیر.

نه بیر اؤلوم اولسون،

نه بیر اؤلوم اولسون،

نه بیر قان اولسون

خزر ساحلینده گلدیم دونیایا،

داشیدیم یوکونو آغیر ایللرین.

آمانسیز اؤلومو آلماییب سایا،

چیخدیم قارشیسینا قارا یئللرین.

دیَدی داشدان-داشا باشیم مین کره،

من گئری دؤنمه‌دیم، ایره‌لی گئتدیم.

بئینیم ده، قلبیم ده دؤندو سنگره،

مسلک ووروشوندا کامیما یئتدیم...

ظولمت دونیاسینا چکیب پرده من،

قازاندیم بختیمی دؤیوشلرده من.

قلبیمده بئش‌گوشه‌ بیر اولدوز هؤردوم،

هر شئیی، هر یئری قیرمیزی گؤردوم.

بایراغیم قیرمیزی، اؤزوم قیرمیزی،

کؤنول دفتریمده سؤزوم قیرمیزی.

بو گؤزل حیاتدا دؤولتیم، واریم،

عومرومون بزیی یئنی باهاریم -

آنا وطن آدلی خزینمده‌دیر،

بؤیوک محبتی بو سینمده‌دیر.

هر سحر گؤرورم اوفوقلرده من -

قیزاریر دان یئری شعرلریمتک.

جانیمدان عزیزدیر منیمچون وطن،

بیر آن دا وطنسیز وورماییب اورک.

گئنجلیک هوسییله، ائی کؤنول، اؤیون،

کئچیلمز یوللاردان کئچیرم یئنه.

شعرلر، ماهنیلار یوکومله هر گون

اورکدن-اورَگیه کؤچورم یئنه.

اؤتدوکجئ فصیللر، اؤتدوکجه ایللر

گلیر دونیامیزا تزه نسیللر.

اونلار عشقیمیزدیر، هوسیمیزدیر،

بؤیوک قورغولاردا عوضیمیزدیر.

دئییرم، عومروموز گؤرمه‌سین خزان،

نه بیر اؤلوم اولسون، نه بیر قان اولسون.

واختیندا دونیادان کؤچدویوم زامان

کفه‌نیم قیرمیزی پارچادان اولسون.

معلم

معلم

معلملیک مقدس بیر صنعتدیر حیاتدا،

معلمین هر سؤزو حقیقتدیر حیاتدا.

اوز-گؤزو، پال-پالتاری مورککبلی کؤرپه‌لر،

چیرپینان اورکلری خوش مطلبلی کؤرپه‌لر،

ایلکین وطن سؤزونو معلمدن اؤیره‌نیر،

منلیگینی، اؤزونو معلمدن اؤیره‌نیر،

باشیم آغاریبسا دا، دئییلسم ده من جاوان،

یانیمدا بیر موه‌لیم آدی چکیلن زامان

تئز آیاغا قالخیرام بیر مکتبلی اوشاق‌تک، -

معلمه همیشه، هر یئرده بؤرمت گرک.

معلم ده آنادان معلم دوغولماییب،

معلمین اؤزو ده معلمسیز اولماییب.

دئییرم، کاش تزه‌دن بیر مکتبلی اولایدیم،

بارماقلاری عومورلوک مورککبلی اولایدیم.

یئرینی وئره بیلمز

یئرینی وئره بیلمز

من اللری قابارلی باغبانام وطنیمده،

باغچامین گوللرینی یاد اللر دره بیلمز.

گزیشیر جاندان عزیز سئوگیلیم گولشه‌نیمده

عشقیمین جلالینی کور گؤزلر گؤره بیلمز.

اورگیمین گؤزودور کایناتا پنجره،

قلبیمه هکک اولونور گؤردویوم هر منظره،

دونیانین ماهنیلاری اوخونسا میلیون کره

بیر آنا لایلاسی‌نین یئرینی وئره بیلمز.

دوست کیمی، قارداش کیمی

دوست کیمی، قارداش کیمی

مئشه‌ده قوشلار آرتیق اوخومور کئف-داماقلی،

گونش اوستده بولود وار گؤز اوستونده قاش کیمی.

پاییز گلیب... چمنلر گؤرونور قاشقاباقلی،

هردن یاغیش چیله‌ییر تورپاغا خاشخاش کیمی.

جیغیرلارین آل-الوان، رنگبرنگدیر اؤرتویو،

هاوالارا سوورولور یووالاردان قوش توکو.

گؤرونور گؤزلریمه پالیدلارین کؤتویو

برکه-بوشا دؤزوملو قایا کیمی، داش کیمی.

صاباح یقین هر طرف بورونه‌جکدیر قارا،

قوینو چمنلی داغلار، دؤزمکچون سویوقلارا،

قیشدان سونرا بیر داها قوووشماقچین باهارا -

وئره‌جکدیر باش-باشا دوست کیمی، قارداش کیمی.

اؤجا داغلار قوینوندا - لئریکده‌یم من یئنه،

پاییز اؤز نفه‌سییله قم گتیریب گولشنه.

هردن گونش دوغاندا، گؤرونور آیدین منه-

ساوالانین تپه‌سی چالپاپاقلی باش کیمی.

جانلانیر گؤز اؤنومده هر آن باشقا منظره،

یاغان یاغیش آلتیندا یویوندوقجا داغ-دره -

یارپاقلارین اوجوندان دامجیلار دوشور یئره

گؤزدن آخان یاش کیمی.

قیش قاپینی کسدیریب یورد سالاجاق بو یئرده،

کولکلرین ماهنیسی قالخاجاق پرده-پرده.

شاختا بابا الییله بوتون پنجره‌لرده

مین ناخیش چکجکدیر ماهیر بیر نقاش کیمی.

گون گاه چیخیر، گاه باتیر، سیخیر قلبیمی هیجران،

یورویور داغلار اوسته بولودلار کاروان-کاروان.

یول چکن گؤزلریمی چکمیرم ساوالاندان.

قانی قانیمدان اولان قارداشیم بالاش کیمی!

Latincə

سۆلئیمانام, دیَیشمه‌رم

سۆلئیمانام, دیَیشمه‌رم

کؤنول نئجه سئوینمه‌سین, باهار گلیب, باهار گلیب,

گزیب دییار-دییار گلیب.

گلیب الینده لاله‌لر,

شفق دوْلو پییاله‌لر.

گلیب عطیر سپه-سپه,

وطنیمین توْرپاغینی اؤپه-اؤپه

وجده گلسین ماوی خزر,

سحر-سحر

دالغالانسین یۇردومون آل بایراقلاری,

ماهنیلارلا قؤنچلنسین گؤزللرین دوْداقلاری.

باهار گلیب ماهنیمیزا, شعریمیزه,

کیم اؤیونمز, اوْلسا بیزیم یئریمیزه?!

وطنیمین باهار دیللی بیر کوْلخوْزچو لئیلاسینی,

قان لکه‌لی,

تهلوکه‌لی

سارایلارین قوْشون-قوْشون لئیلاسینا دیَیشمه‌رم!

یئنی سوْوئت شعریمیزین بیر بندینی, معناسینی

خاریجده‌کی آدی بؤیوک,

زمانه‌نین اۆستونه یۆک

میلیوْن-میلیوْن کیتابلارین معناسینا دیَیشمه‌رم

خزریمده ظفر چالمیش بیرنئفتچی‌نین گۆلوشونو

بؤهتان آتان,

یالان ساتان

دوْداقلارین گۆلوشونه دیَیشمه‌رم.

بیزیم گؤزل دۆنیامیزا بیر کؤرپه‌نین گلیشینی

آچیق دئییم,

چوْخ سئودیگیم

ایلک باهارین گلیشینه دیَیشمه‌رم!

اؤز ائویمدیر وطنیمین هر بۇجاغی,

کؤنولاچان باهار چاغی

ایلهامیما قاناد وئرن,

حیاتیما حیات وئرن

سئوگیلیمین جامالینی گۆنه, آیا دیَیشمه‌رم!

باهار آدلی دۆنیامیزی یۆز دۆنیایا دیَیشمه‌رم!

بیر دوْست کیمی گزیر یئنه باهار دوْغما دییاریمی.

بۇ واریمی دۆنیاداکی بۆتون وارا دیَیشمه‌رم!

خوْشبخت آنا وطنیمده جاندان گۆلن باهاریمی,

یاد ائللرده قان آغلایان مین باهارا دیَیشمه‌رم!

بیلیر وطن, بیلیر آنام, دیَیشمه‌رم,

دیَیشمه‌رم, سۆلئیمانام, دیَیشمه‌رم!

Latıncə

آنا و پوْچتالیوْن

آنا و پوْچتالیوْن

دؤرد آی واردی, آنانین گؤزلری یوْل چکیردی,

باشقا بیر دردی یوْخدو, اوْغول دردییدی دردی.

سوْروردو: - "بالام هانی?" - هار جبهه‌دن گلندن

اوْندان خبر گلمه‌ییر, خبر گلیر اؤلندن.

یئرمی باتدی اوْغلوم, گؤیمی چێخدی اوْغلوم?

بلکه من یانیلمیشام, ازلدن یوْخدو اوْغلوم?!

ائل بیلیر, اۇشاقلیقدان اوْ ناخلف اوْلماییب.

اۆرگیمه دامیب کی, اوْغلوم تلف اوْلماییب...

سبب نه دیر کی, یازمیر آنایا بیرجه کاغیذ,

اوْغول, اوْغول, - دئمکدن قابار اوْلدو دیل, آغیز!

قلبینده‌کی ایلک یارا تازایدی, بۇ ایلکییدی;

اوْنو بۇ حالا سالان نوْبارییدی, ایلکییدی.

قالخیردی یاتاغیندان دان یئری سؤکولنده...

هر قاپی آچیلاندا, هر قاپی دؤیولنده,

دیکیلیردی آنانین گؤزلری بیر نؤقطه‌یه.

سئوینیردی: - "اوْغلومدان بلکه مکتوب وار!" - دئیه.

دؤرد آی واردی, آنانین گؤزلری یوْل چکیردی,

باشقا بیر دردی یوْخدو, اوْغول دردییدی دردی.

تانیمایان تاپیلماز مهله‌ده پوْچتالیوْنو,

هامی ایستردی اوْنو, هامی سئوردی اوْنو.

اوْنو تانیییردیلار آداملار آددیمیندان,

بیر بایرامدا چانتاسی دوْلو گلدیگی زامان.

آنایا شاد خبرلر گتیرمیشدی واختیله,

ایندی کاغیذ آلمایان آنا گله‌رک دیله,

سؤیله‌دی پوْچتالیوْنا بیر نئچه آجی کلمه:

"مکتوب اوْلماسا, بیر ده سن بۇ هیته گلمه!"

پوْچتالیوْن سؤز دئمئدی, دیلسیز دایانیب دۇردو,

ائله بیل داغ باشیندا اوْنو ایلدیریم وۇردو...

آنانین گؤزلرینده سۇال گؤردو بیر یێغین,

باشینی یئره دیکیب دایاندی خئیلی دالغین.

سینه‌سینی اؤتوروب سوْنرا کۆچه‌یه چێخدی,

فیکیرلر, دۆشونجه‌لر هسساس قلبینی سێخدی.

دئییردی اؤز-اؤزونه: - آنانین حاقی واردیر,

گئنیش دۆنیا اوْغولسوز اوْنون قلبینه داردیر...

دؤرد آی واردی, آنانین گؤزلری یوْل چکیردی,

باشقا بیر دردی یوْخدو, اوْغول دردییدی دردی.

گۆنلر کئچدی... پوْچتالیوْن بۇ هیته گیرمه‌دی,

آنا, گؤزویله اوْنو چوْخ آرادی, گؤرمه‌دی.

بۆتون هیتده‌کیلر اؤیرنمیشدیلر اوْنا,

هامی دئدی: "گؤره‌سن نه اوْلدو پوْچتالیوْنا?!"

بۇ قوْجا پوْچتالیوْن دا آنایا بیر درد اوْلدو;

یوْلونو گؤزله‌مکدن هر گۆن گؤزو دؤرد اوْلدو.

هئچ اوْلماسا پوْچتالیوْن بۇ هیته گلنده,

مکتوب آلان قوْنشولار سئویننده, گۆلنده,

اوْغلونو خاتیرلاییب سئوینیردی آنا دا -

سئوینجیندن هامی‌نین پای دۆشوردو اوْنا دا.

آنا دۆشوندو: "بلکه قلبینی قێردیم اوْنون,

کیم بیلیر نه گلیبدیر باشینا پوْچتالیوْنون...

بلکه اوْنون دا اوْغلو قانلی دؤیوشلرده‌دیر,

کیم بیلیر, بلکه اوْ دا منیمله بیر دردده‌دیر...

خسته‌دیر, باخان یوْخدور بلک ده پوْچتالیوْنا,

ائولرینی بیلسیدیم, بیر باش چکردیم اوْنا.

بۇندان آرتیق نه گلر, نه گلر کی, الیمدن?!

کاش کی اوْ سؤزلر منیم چێخمایایدی دیلیمدن!

مکتوب گتیرمسه ده, قوْی گلسین, گؤرک اوْنو,

سئویر بیر آنا کیمی بۇ دردلی اۆرک, اوْنو..."

دردلی آنانین آرتدی ایندی بیره اوْن دردی,

بیر دوْغما اوْغول دردی, بیر ده پوْچتالیوْن دردی...

بیر گۆن کۆچه قاپیسی آچیلدی چوْخ سرعتله,

قوْنشولار چێخدی ائودن تعجبله, حئیرتله.

گؤردولر کی, پوْچتالیوْن الینده مکتوب گلیر,

ائله بیل جایناغیندا قارتال اوْو تۇتوب گلیر.

آلدیلار بیر قێرپیمدا پوْچتالیوْنو دؤوره‌یه,

- مکتوب کیمه‌دیر? سؤیله, نییه دینمیرسن, نییه?

زیلله‌ییب گؤزلرینی آنانین گؤزلرینه,

پوْچتالیوْن قاناد تاخدی اؤز شیرین سؤزلرینه:

- بۇندان نئچه گۆن اول مندن کۆسن, اینجیین,

"مکتوب اوْلماسا, بیر ده بۇ ائوه گلمه! - دئین

مرحمتلی, مؤحترم آنایادیر بۇ کاغیذ!..

هامی بیر سسله دئدی: "گؤزلرین آیدین, آی قێز!"

آنا, گؤزلری یاشلی, عطیر ساچدی دیلیندن,

تئز اؤپدو پوْچتالیوْنون مکتوب وئرن الیندن...

Latıncə

آنا چؤرگی

آنا چؤرگی

بۇ باغین باشقا گؤزللیکلری وار,

بوْیلانیب اینجه چیچکلر, اوْتلار.

اوْخشاییر بیر داها شاعر گؤزومو,

بۇردا سربست سانیرام من اؤزومو.

گۆنشیمدن یئنه قۆوت آلیرام,

نه وئریرسه بۇ طبیعت, آلیرام.

نئچه آیدیر کی, شهردن اۇزاغام,

سۇ, هاوا, مئیوه جهتدنسه توْخام.

دئییرم ماهنی یاشیل مئینه‌لره,

اۆزومو بلکه بۇ یای بوْللو وئره!

یاشاماز, اوْلماسا اینساندا اینام,

هله ساغدیر قوْجا, آغبیرچک آنام.

اللشیر عشق ایله متبخده یئنه...

قوْجالار گلمسه‌لر باغ یئرینه

بیر چوْخ ایشلرده بیز عاجیز قالاریق,

نه دئییم, دادلی یئمکسیز قالاریق.

آنا! هر یئرده یئتیرسن کؤمه‌یه,

بله‌دم سن بیشیرن هر خؤره‌یه.

یئنه دۆشموش باشیما ایستی چؤرک,

سؤزومو سن یئره, گل, سالما گؤرک.

آنا جان! تندیره دوْلدور اوْدونو

سئیر ائدک تندیری‌نین گۇر اوْدونو.

چک, تئز اوْل کیبریتی, یانسین تندیر,

بیر قێزیل رنگه بوْیانسین تندیر.

گؤیه قالخسین باجامیزدان تۆستو,

یێغیلاق دؤورنه آخشاموستو.

قۇلاق آس گؤر سنین ایلکین نه دئییر:

سن محبتله یوْغوردوقجا خمیر

بۇ ایشیندن, آنا, لذت آلیریق,

اوْ آریق اللره حئیران قالیریق!

کس, توْتوق کۆنده‌لری, دۆز تاباغا,

جانیمیز قوْی سنه اوْلسون ساداغا.

سنه زحمتسه ده, تئز کۆنده‌نی یای,

یای, ناخیش وۇر, آنا جان, تندیره یاپ.

یوْخ, یانیلدیم, منه بیر آن قۇلاق آس,

بزه آنجاق اوْنو خاشخاشلا بیر آز.

بنزه‌سین بیر قدر اۇلدوزلو گؤیه,

هر گؤرن سؤیله‌سین احسن چؤره‌یه!

گؤرورم کۆنده‌لرین بوْللوغونو,

گئی قالین الجه‌یینی, قوْللوغونو.

قوْیما اوْد قارسالاسین اللرینی,

باغلا یایلیقلا دۆماغ تئللرینی.

قوْی بیزیم حسرتیمیز تئز بیتسین,

نه اوْلار, بیر نئچه‌سی کۆت گئتسین.

یئنه جانلانسین اۇشاقلیق چاغیمیز,

گزسین اللرده قێزیل قازماغیمیز.

ائله بیل کؤرپه اۇشاقدیر اوْغلون,

فرحیندن اۇچاجاقدیر اوْغلون!

آنا جان! کیبریتی چک, اۇمسونارام,

تندیرین یانماسا, بیل, من یانارام.

چاره تاپ بسله‌دیگیم آرزولارا,

چؤرگین یاخشی بیشندن سوْنرا

بۆرویوب اسگییا بیر شوْربالیغی

اوْنو باسدیر کۆله, تندیرده بیشیر.

اوْغلونون خالقا ایاندیر قێلیغی.

سالارام یوْخسا اۇشاقلارتک هشیر.

یئیریک شوْربالیق اۆستوندن اۆزوم,

سنه قۇربان اوْلوم آنجاق من اؤزوم.

سنه زحمتسه ده تئز کۆنده‌نی یای,

یای, ناخیش وۇر, آنا جان, تندیره یاپ.

گلیر اوْندان آنا توْرپاق اتری,

اینجه گۆللر بیتیرن باغ اتری.

اتری گلدیکجه بیزیم بۇرنوموزا

داها چوْخ باغلانیریق یۇردوموزا.

اوْنو اؤپدوکجه گؤزوم, هم دوْداغیم

برک دۇرور, یئردن اۆزولمور آیاغیم.

سن کئچرکن. آنا, تندیر باشینا,

باخیرام قارتک آغارمیش ساچینا,

آنیرام قملی کئچن گنجلیگینی.

گؤرمه‌دیک اوْندا سنین دینجلیگینی.

ایندی سن بارلی آغاجسان, باشی دیک,

ایفتیخار ائت, آنا جان, بیز سنینیک!

سن چتینلیکلره گؤسترمه‌دین اۆز,

آناسیز اوْلماسین هئچ بیر گۆنوموز.

آنا! سۆفرنتک آچیقدیر اۆرگین,

هر زامان بوْللوجا اوْلسون چؤرگین!

آنا جان! تندیره دوْلدور اوْدونو,

سئیر ائدک تندیری‌نین گۇر اوْدونو!

Latıncə

گئجه‌نین روْمانتیکاسی

گئجه‌نین روْمانتیکاسی

بۇ یاتمیش کۆچه‌لرده بۇ گئجه منم آییق,

منم آددیملاریملا بۇ سۆکوتا یاراشیق.

دئییل یالنیز بۇ گئجه, بیر چوْخ گئجه‌لر بئله,

چێخاراق کۆچه‌لره گزیرم گۆله-گۆله.

یئریگیرم - خیالیم, اۆرگیم, بئینیم آتش, -

سوْنسوز نشه دۇیورام, بۇ سوْنسوز گزهاگزدن

آیاقلار سیلمه‌سینلر دئیه, قۇرودور گۆنش -

کۆچه‌لره یازدیغیم شعریمی سحر تئزدن.

بۇ گئجه تکباشیما گزیرم کۆچه‌لری;

باخیرام بیرلشمه‌دن گؤزلریمین چپری.

یئریگیرم, شعریمی اؤته‌رک دوْداقالتی.

ایشیغام قارانلیقدا, دئییلم بیر قارالتی.

بۇ اۇلدوزلو, بۇ آیلی, بۇ ایلهاملی گئجه‌ده

یئریگیرم, منیمله یئریگیر بۇ گئجه ده...

یۇردومون آددیمیندان گئری قالمیر آددیمیم,

اۇلدوزلار رقص ائدیرلر دؤوره‌سینده آدیمین...

یئریگیرم, عملیم الیمده فانار کیمی,

باخیشیملا سمانی کسیرم بیر نار کیمی.

قلبیم اوْد آلسین دئیه, اۇدورام اۇلدوزلاری,

شعریمین کؤهنه دوْستو, گؤز وۇران اۇلدوزلاری

منم آددیملایاراق سۆروین اؤز کؤلگمی,

منم گنج اۆرگیمده داشییان, گنج اؤلکمی.

بۇ اۇلدوزلو, بۇ آیلی, بۇ ایلهاملی گئجه‌ده

یئریگیرم, منیمله یئریگیر بۇ گئجه ده...

ائولرین قاپیسیندا گؤز قێرپا-قێرپا یانان

ائلئکتریک لامپاسی دئییل, میصراعلاریمدیر.

تا اۇزاق پنجره‌دن قێلینج کیمی اۇزانا

ایشیغین پروانه‌سی منیم اؤز دیلداریمدیر

بیلیرم کی, سئوگیلیم باخاراق یوْللاریما

نیگاران گؤزلرییله هر آن گؤزله‌ییر منی;

اوْ بۇ ساعت گؤرمه‌ییر اۇلدوزو دا, آیی دا,

بیر خیال عالمینده سانکی ایزله‌ییر منی.

باشقا بیر پنجره‌ده منیم شاعر یوْلداشیم

بیر باخینیز, دایامیش باشینی ماساسینا.

دئییر کی, سؤز تاپ, باشیم, دئییر کی, سؤز وئر باشیم

اؤلمز سؤزلر گرکدیر اؤلمزلر دۆنیاسینا!..

باشقا بیر پنجره‌ده فیکره دالمیش مۆهندیس,

گله‌جک بۇروقلارین نقش ائدیر جیزگیسینی.

بیر داها گۆلدورمکچون بۇ یۇردون گۆزگوسونو

یئرلرین آلت قاتیندا آراییر قێزیل دنیز.

بۇ اۇلدوزلو, بۇ آیلی, بۇ ایلهاملی گئجه‌ده,

یئریگیرم, منیمله یئریگیر بۇ گئجه ده.

آرتیق من ساحلده‌یم... بۇ ساحل منه تانیش,

بۇ ساحل منه یاخین, بۇ دئییل بیر آلدانیش

من ده ایلک گنجلیگیمده, ایلک باهار سماسینی

اؤز سئوگیلیمله بیرگه سئیر ائتمیشم بۇ سۇدا.

اۇداراق سالخیم-سالخیم دنیزین هاواسنی:

دۇرموشام سئوگیلیمچین بۇ ساحلده پۇسقودا,

بسدیر بۇ قدر گزدین, دئدیم اؤزوم اؤزومه,

گئجه گؤره‌سن, قۇلاق آساجاقمی سؤزومه?

گئجه‌نین قۇلاغینا: "گۆندوز گلیر, قاچ!"-دئدیم.

- سئوگیلیم, گۆنش دوْغور, پنجره‌نی آچ!- دئدیم!

Latıncə

اوْلماسایدی

اوْلماسایدی

دینمزدی ماهنیم منیم, گلمزدی شعریم جانا,

گۆنش بایراقلی مین-مین سحریم اوْلماسایدی,

چینار کیمی قوْل-بۇداق آتمازدیم دؤرد بیر یانا,

باکیتک بیر قهرمان شهریم اوْلماسایدی.

چاشباش اوْلوب قالاردیم من یوْللار آیریجیندا,

گؤزل آنا یۇردومون توْرپاغیندا, داشیندا.

قانیم کیمی قاینایان بۇلاقلارین باشیندا,

آچیلان سۇفره‌لردن خبریم اوْلماسایدی.

یارامی قارا گۆنده ماهنیلاریملا ساردیم,

دالغالاری آوارتک بۇ اللریمله یاردیم.

من اۆرک سؤزلریمی هارا, هارا یازاردیم,

میلیوْن-میلیوْن اۆرکلر دفتریم اوْلماسایدی!

کؤنوللردن سیلینیب آدیم اۇنودولاردی.

اۆرگیمه دۆنیانین قم-قۆسسه‌سی دوْلاردی.

پاییز چیچکلریتک ماهنیلاریم سوْلاردی,

زحمتیمین سوْنوندا ظفریم اوْلماسایدی.

گنجلر ساحل بوْیونجا خیالا دالاردیمی?!

منیم شعرلریمده بۇ آهنگ اوْلاردیمی?!

گؤزللرین گؤزلری معاویه‌ چالاردیمی

شهریمین آیناسی خزریم اوْلماسایدی?!

اۆرگیمدن کئچه‌نی آچیق دئییم سیزه من:

گنجلیگیمدن وۇرغونام گۆنشلی گۆندوزه من,

چێخمازدیم ائل ایچینه, گؤرونمزدیم گؤزه من,

بئش-اۆچ نظره چارپان اثریم اوْلماسایدی!..

چوْخداندیر بیر وۆصالین سئوداسی وار باشیمدا,

یاخشی بیلیر بۇ سیرری دوْستوم دا, قارداشیم دا.

من جاوان گؤرونردیم اینانین بۇ یاشیمدا.

دردلی آرازلا باغلی کدریم اوْلماسایدی!

خالقیمچون قازانمیشام شؤهرتی من, آدی من.

عشقیمدن یاراتمیشام بۇ گؤزل حیاتی من.

ماهنیلارلا بزردیم بۆتون کایناتی من,

بیر گۆن توْرپاق آلتینا صفریم اوْلماسایدی!

Latıncə

سیلمان رستم

سولئیمان روستم آذربایجان سووئت شئعری‌نین اینکیشافیندا بؤیوک خیدمت‌لری اولان صعنتکار‌لار‌دان بیری‌دیر. اونون یارادیجیلیغیندا یئنی حیاتین و اینقیلابین ترننومو, ائلجه ده جنوب مؤوزوسو موحوم یئر توتور.
حیاتی: سولئیمان روستم 1906-جی ایلده باکینین نووخانی کندینده آنا‌دان اولموشدور. ایلک تحصیلینی باکیداکی روس-تاتار مکتبینده آلمیش‌دیر. سولئیمان روستم تحصیلینی نریمان نریمانوو آدینا سنایئ مکتبینده داوام ائتمیش‌دیر. او 20-جی ایللرده باکی دؤولت ئونیوئرسیتسینده و موسکووا دؤولت ئونیوئرسیتسینده ده اوخوموشدور.
سولئیمان روستم امک فعالیتینه “گنج ایشچی” قزئتینده باشلامش‌دیر. 1926-جی ایلده او, “گنج قیزیل قلم‌لر اتفاقی”نی یاراتمیش‌دیر. بیر مدت “اینقیلاب و مدنیییت” ژورنالیندا و “ادبییات” قزئتینده مس`ول وظیفهه‌لرده چالیشمیش‌دیر.
سولئیمان روستم آذربایجانین خالق شاعری و سوسیالیست امیی قهرمانی فخری آدلارینا لاییق اولموشدور. او 1989-جو ایلنده باکیدا گؤزونو بو دونیایا یومموشدور. اونون مزاری ایندی باکیدا فخری خییابانیندا‌دیر.
یارادیجیلیغی: سولئیمان روستم هله سنایئ مکتبینده اوخویارکن “موللا نصر‌دالدین” ژورنالیندا کیچیک یازی‌لارینی نشر ائتدیرمیش‌دیر. شاعرین ایلک شئعری “اونودولموش گنج”‌دیر(1923-جو ایل). “گنج قیزیل قلم‌لر” کیتابیندا (1926-جی ایل) سولئیمان روستمین بیر سیرا شئعر‌لری نشر ائدیلمیش‌دیر. 1926-جی ایلده اونون آلماس ایلدیریملا بیرگه “دون – بوگون” کیتابی چاپ اولونور.
1927-جی ایلده شاعرین سولئیمان روستمین “الم‌دن نشعی”(قم‌دن سئوینجه) آدلی ایلک کیتابی نشر اولونور. کیتابداکی شئعر‌لرین چوخو پوبلیستیک-لیریک اوسلوبدا‌دیر و مؤوزوجا بیر-بیرینه یاخین‌دیر. سولئیمان روستم “منیم شئعریم” اثرینده شاعر پوئزییاسینی “موحیتین مئیوسی” آدلان‌دیراراق گؤزیاشینین, قم و کدرین اوندان ئوزاق اولدوغونو بیل‌دیریر.
30-جو ایللرده سولئیمان روستمین “اددیم‌لار”, “سس”, “اتش”, “شایرین سسی”, “اولدوز‌لار” و “گئجه‌نین رومانتیکاسی” کیتاب‌لاری نشر اولونور. سولئیمان روستم محاربه دؤورونده قالخی قلبیه سسلین بیر سیرا شئعر‌لر یازیر. شاعرین بو دؤورده یازدیغی شئعر‌لری “انا اوریی”, “انا و پوچتالیون(پوستچو)”, “گون او گون اولسون کی” کیتاب‌لارندا توپلانمیش‌دیر. “اند”, “قافقاز اوردوسو”, “416”, “قفورون قلبی”, “عزیز‌لر‌دن عزیز‌لر”, “گون او گون اولسون کی” شئعر‌لری محاربه مؤوزوسوندا‌دیر. بو شئعر‌لرده شاعر قلبیه اولان درین اینانیمینی آنلاتیردی:
گون او گون اولسون کی, قورتارسین داوا,
داغیلسین بولود‌لار, آچلسین هاوا.
سولئیمان روستمین محاربهه‌دن سونرا یازدیغی شئعر‌لری “ایکی ساحل” کیتابیندا(1950-جی) ایل توپلانمیش‌دیر. سسری(سووئت سوسیالیست رئسپوبلیکا‌لار ایتتیفاقی) دؤولت موکافاتینا لاییق گؤرولموش بو کیتابداکی شئعر‌لرین چوخو سییاسی لیریکا نومونه‌لری‌دیر. کیتابداکی شئعر‌لرین بیر حیسهه‌سی ایسه ایکی ساحل – او تای‌لی-بو تای‌لی آذربایجان مؤوزوسوندا‌دیر. گونئی آذربایجان مؤوزوسو سولئیمان روستم لیریکا‌سیندا خصوصی بیر یئر توتور. محاربه دؤورونده شاعر سووئت اوردوسو ترکیبینده گونئی آذربایجاندا اولموشدور و اورداکی سویداش‌لاریمیزین ایستک و حسرت‌لرینی یاخین‌دان دویموشدور.
سولئیمان روستم یاریم عصر‌دن چوخ گونئی حسرتی, گونئی مؤوزوسوندا بیر سیرا دیر‌لی اثر‌لر یاراتمیش‌دیر. همین اثر‌لر شاعرین یارادیجیلیغیندا گونئی پوئزییاسی آدلانیر. شاعر بو مؤوزودا یازدیغی شعر‌لری‌نین بیرینده آیری دوشموش قارداش‌لارینا قوووشماق حسرتینی بئله ایفاده ائدیر:
هر کسین بیر قلبی وارسا, منیم ایکی قلبیم وار,
هر ایکیسی بیر وصالین حسرتینده چیرپینار,
بیری دوغما باکیدا‌دیر, بیری آنا تبریزده,
بیری گولور, او بیریسه باتیب قانا تبریزده.
سولئیمان روستمین گونئی شئعر‌لری‌نین چوخو قزل, قوشما و بئشلیک فورما‌سیندا‌دیر. شاعر “یاندی” ردیف‌لی قزلینده وط‌نین ایکییه بؤلونمسیندم, خالقن فاجعه سین‌دن اورک آغریسی ایله سؤز آچیر:
اورکده مین یارام وار‌دیر, یازیق میللت, یازیق میللت,
سنه هر لحظه ده اوز جانینی قوربان ائدن یاندی,
... سولئیمان, قافیل اولما, یاخشی باخ اطرافه, شاعر‌سن,
جینایت آرتدی حددین‌دن, هارای سال کی, وطن یاندی.
قوشما فورما‌سیندا یازدیغی “ادیم” شئعرینده ایسه آذربایجان-تورک دیلینه خور باخان ایران شووینیست‌لرینه غضب و نیفرتینی بیل‌دیریردی:
من سنین دیلینه دیمیرم, جللاد,
گل سن ده بو آنا دیلیمه دیمه
سنینده باغین وار, گولون وار, چکیل,
باغیمدا اکدیییم گولومه دیمه!
سولئیمان روستمین “ییلم”, “دورنا‌لار”, “زیندان”, “یاد گول دره بیلمز”, “شایر” شئعر‌لری ده گونئی پوئزییاسینا داخیل‌دیر. شاعرین شهرییارا یازدیغ منزوم مکتوب‌لاری دا بو مؤوزودا‌دیر. سولئیمان روستم گونئی مؤوزوسوندا بیر نئچه کیچیک پوئما دا یازمیش‌دیر: “ون ایکینجی توفنگ”, “گولباهار”, “مئعمارین فاجعه سی”, “شایرین اولومو”. سولئیمان روستم گونئی پوئزییا‌سیندا خالق منافعیینی مودافیه ائدن وطنپرور بیر شاعر کیمی یاددا قالیر.
سولئیمان روستمین یارادیجیلیغیندا قزل ژانری دا خصوصی یئر توتور. اونون قزل‌لرینده صاف محببت و وطنپرورلیک هیسس‌لری وحدتده گؤتورولور. بو باخیم‌دان شاعرین “مند” و “ایریلماز” ردیف‌لی قزل‌لری خصوصیله دقته لاییق‌دیر.
“تبریزیم” شئعری: سولئیمان روستمین گونئی پوئزییا‌سیندا “تبریزیم” شئعری خصوصی یئر توتور. شاعر اونو 1941-جی ایلده تبریزه تزجه گلنده یازمیش‌دیر. تبریزه موراجیت شکلینده یازیلمیش شئعر بو میصراع‌لارلا باشلانیر:
باخدیغجا حوسنونه دویماییر گؤزوم
تبریزیم, تبریزیم, گؤزل تبریزیم!
“تبریزیم” شئعری هئجا وز‌نیند, بئشلیک شئعر فورما‌سیندا یازیلمیش‌دیر. شئعر بند‌لر شکلینده‌دیر و هر بند بئش میصراع‌دان اولوشور. بند‌لردکی میصراع‌لار آاابب شکلینده قافییلنیر:
قویمارام یاد‌لاری گیرسین قوینونا,
ایزین وئر قولومو سالیم بوینونا!
سنین بایرامینا, سنین تویونا
دیلی بیر, قانی بیر قارداشین گلیب,
دردینه آشینا سیرداشین گلیب.
شئعر سانکی ایکی دوغما قارداشین, آتا-بالانین ئوزون آیریلیق‌دان سونرا گؤروشونو عکس ائتدیریر. سولئیمان روستم تبریزله گؤروشمسینی ایکییه بؤلونموش آذربایجانین بیر-بیرینه قوووشماسی کیمی قلمه آلمیش‌دیر. بونا گؤره ده شئعر اولدوقجا تاثیر‌لی و ائموسیونال سسلنیر و اوخودوقجا ظریف, کؤورک دویغو‌لار دوغورور:
بولبول زار-زار آغلار چمن‌دن آیری,
اینسان دئییب گولمز وطن‌دن آیری,
جان نئجه یاشاسین بدن‌دن آیری?
آچ اوز اوریینی دانیش, تبریزیم.
اولوم درد‌لرینه تانیش, تبریزیم!
“تبریزیم” شئعری شاعرین اوز دیلین‌دن یازیلمیش‌دیر. شئعرین لیریک قهرمانی دا شاعرین اوزودور. اوخوجو تبریزله گؤروشون سئوینج و هیجانینی شاعرین اوبرازی واسطهسییله دویور و قاوراییر. شئعرده تبریزین شاعری نئجه قارشیلاماسی دا صمیمی شکیلده تصویر اولونور:
سن چیخدین قارشیما دوزلا, چؤرکله,
باغین‌دان دردییین گولله, چیچکله,
ایکییه بؤلونموش صاف بیر اورکله,
تبریزیم,تبریزیم, آمان تبریزیم
یوخ اولسون باشین‌دان دومان تبریزیم!
شئعرین اساس مؤوزوسو تبریزین گؤزللییی‌نین تعریفی اولسا دا, گئنیش معنادابو, وط‌نین ترننومو کیمی قاورانیلیر. شئعرین هر بندی وطن مؤوزوسو ایله سیخ باغلی‌دیر. بند‌لرده شهرین بو گونکو منزره‌سی جانلان‌دیریلدیغی کیمی, اونون قهرمانلیقلا دولو تاریخی کئچمیشی ده یادا سالینیر. شاعر جونئی آذربایجان دا خالقین قارا تالئیین‌دن و موباریزسین‌دن ده صمیمی دویغو‌لارلا سؤز آچیر. بو مؤوزو‌دان دانیشارکهن شاعر خالقین تالئییله باغ‌لی هیجان و ناراحاتلیغی بدیی سوال شکلینده ایفاده ائدیر:
ندیر او, م`نا‌لی, درین باخیش‌لار?
ندیر گؤز‌لرین‌دن یاغان یاغیش‌لار?
ندیر قلبیندکی پاییز‌لار, قیش‌لار?
یئتیمتک بوینونو ایمه, تبریزیم!
معلول-معلول باخیب دورما, تبریزیم!
شئعرین سون بندی اولدکی میصراع‌لارین مزمونو ایله سسلشیر. شاعر یئنه ده دوغما تبریزله گؤروشون‌دن دوغان سئوینج دویغو‌لارینی ایفاده ائدیر:
سنین چیچیینه, گولونه قوربان!
منه قارداش دئین دیلینه قوربان!
وته‌نین قوربان,ائلینه قوربان!
باخدیغجا حوسنونه دویماییر گؤزوم
تبریزیم, تبریزیم, گؤزل تبریزیم!
سولئیمان روستمین “تبریزیم” شئعری شاعرین گونئی لیریکاسینین ذیروه‌سی و عمومیتله, بوتون یارادیجیلغنین ان گؤزل نومونه‌لرین‌دن بیری ساییلیر.
شاعر ساغلیغیندا چاپ ائتدیردییی گونئی شئعر‌لری توپلوسونو “تبریزیم” آدلان‌دیرمیش‌دیر.(1985-جی ایل)
قایناق‌لار:
1. “ادبییات”, یازار‌لار: مؤحسون ناغیسویلو, رحمان قولییئو, آراز نشری(قوزئی آذربایجان)
2. “تبریزیم”, یازار: سولئیمان روستم

لاتین الیفباسینان

آذربایجانا گلسین.

آذربایجانا گلسین

وطنیمین سئیرینه چاغیریرام ائللری,

ثروت گؤرمک ایسته‌ین آذربایجانا گلسین!

بضایب باشدان-باشا شهرلری, کندلری

جنّت گؤرمک ایسته‌ین آذربایجانا گلسین!

قانیمیزدا دؤور ائدن صداقتدیر, صداقت,

گۆنشدن ده پارلاقدیر گؤزومدن بۇ حقیقت.

دوْستونا, قارداشینا تمنناسیز محبت,

حؤرمت گؤرمک ایسته‌ین آذربایجانا گلسین!

گؤزللیکلر وطنه گؤزللریندن گلیر,

دوْستلوغون-قارداشلیغین تمللریندن گلیر,

کؤنوللرین نێوقددس عمللریندن گلیر,

قۆدرت گؤرمک ایسته‌ین آذربایجانا گۆلسین.

سایسیز قهرمانلارین

قۇروب یارادانلارین,

قوْجاسیندا, گنجینده, بۇ ساده اینسانلارین

شؤهرت گؤرمک ایسته‌ین آذربایجانا گلسین!

پاییزیندا, قێشیندا, باهاریندا, یازیندا

دینیر دوْستلوق نغمه‌سی کوْنوللرین سازیندا.

صاباحا آددیملایان مرد اوْغلوندا, قێزیندا

قئیرت گؤرمک ایسته‌ین آذربایجانا گلسین!

زاوالسیزدیر عؤمورلوک قوْینونداکی باغچا, باغ,

محبتی, شؤهرتی دوْلاشیر اوْیماق-اوْیماق,

آل بایراقلار آلتیندا آلنیاچیق, اۆزواغ,

میللت گؤرمک ایسته‌ین آذربایجانا گلسین!

Latıncə

منیم فلسفم

منیم فلسفم

دۆیونلو سؤزلردن هئچ گلمز خوْشوم,

آیدین حقیقتدیر منیم فلسفم.

وطنه, میللته, قارداش ائللره

درین محبتدیر منیم فلسفم.

دۇمانلی آرزولار, خام خیال دئییل,

شان-شؤهرت اۇغروندا قالماقال دئییل;

فیتنه-عصاد دئییل, پۇچ آمال دئییل,

حاقدیر, عدالتدیر منیم فلسفم.

من چوْخ بلالارا گرمیشم سینه,

حاقی یازمامیشام هئچ واخت ترسینه.

اۇلو بابالارین یاخشی ارثینه

ابدی حؤرمتدیر منیم فلسفم.

معناسیز عداوت نَییمه گرک,

دار گۆنده مال-دؤولت نَییمه گرک,

عاجیزلیک, عطالت نَییمه گرک,

هۆنردیر, جۆرتدیر منیم فلسفم.

خالقیمین شؤهرتی تۇتوب جاهانی,

اوْدور دیلیمده‌کی ماهنیمین جانی.

مسلک دۆشمنییله دؤیوش زامانی

یالنیز رشادتدیر منیم فلسفم.

گرک سوْن وئریلسین هر فلاکته,

اینسانام, دۆشمنم ظۆلمه, وحشته;

آزادلیق عاشقی بشریته

جان-باشلا خیدمتدیر منیم فلسفم.

زحمتسیز بیر عؤمرون نه معناسی وار?

اینسانا ظفرسیز یاراشماز وۆقار.

قارداشا, یوْلداشا, دوْستا اعتبار,

دۆشمنه نیفرتدیر منیم فلسفم!

Latıncə

دیلیمه دیَمه!

دیلیمه دیَمه!

من سنین دیلینه دیَمیرم, جللاد,

گل سنده بۇ آنا دیلیمه دیَمه!

سنینده باغین وار گۆلون وار, چکیل,

باغیمدا اکدیگیم گۆلومه دیَمه!

حسدلرله باخدین چمه‌نیمه سن,

گؤر بیر نلر ائتدین وطنیمه سن,

یان-دئییب اوْد وۇردون بدنیمه سن,

آلتیندا آتش وار, کۆلومه دیَمه!

من آغا آغ دئدیم, قارایا قارا,

سن منی ایسته‌دین چکسن دارا,

یئنیجه ساغالیر وۇردوغون یارا,

منیم بۇ یارالی کؤنلومه دیَمه!

Latıncə

وطن یاندی

او قدر ناله ائتدیم كی قیزاردی لاله تك باغریم

باخیب اؤز دؤورمه گوردوم قرنفیل، یاسمن یاندی

قونوب آسوده داملاردا، اوتور هیبتله بایقوشلار

الینده حقی بایراق ائیله ین، دوز یول گئدن یاندی

اوره كده مین یاران واردیر، یازیق میللت، یازیق میللت

سنه هر لحظه ده اوز جانینی قربان ائدن یاندی

دولوبدور نملی زندانلار، یانیر اودلاردا آزادلیق

نچون دینمیرسن آی قارداش، سوروش بیر گور ندن یاندی

دوروبدور باشیم اوستونده، الینده خنجری جلاد

نه گول قالدی نده بولبول، باغ یاندی چمن یاندی

یادیمدان چیخدی بولبول تك، قفسده گوللرین رنگی

غمین، دردین الیندن اود توتوب آخر بدن یاندی

سلیمان، غافیل اولما، یاخشی باخ اطرافه، شاعیر سن

جنایت آشدی حدیندن، هارای سال كی: وطن یاندی!

وبلاقا گؤره

بو دیل دنیزدی سیزین تک صدفده اینجیسی وار
قیزیلدی سیزده اولان اوزگه‌نین اگر میسی وار
دئسزکی اودلو دیاردی بیزه وطن یاراشار
بیزیم اوجاقلارین آنجاق کور ائیله‌ین هیسی وار
"عقیل"
وبلاق مودیری : نژادمحمد

سون یازیلار

آختارماق

یازارلار

Page Rank بالاجا خوخان آذربایجان تورکجه سینده ایسلام دینی و قرآن کریم