تبلیغات
ایران آذربایجانی تورکجه سینین ادبیات اوتاغی - آلی کیشی
ایران آذربایجانی تورکجه سینین ادبیات اوتاغی
یاشاسین آذربایجان

قونو سلاخلانجی

سلاخلانج

باغلانتیلار

اؤزل یارپاقلار‌

← وبلاق گؤروشلری

  • گؤروشلرین هامیسی :
  • بو گون گؤروشلر :
  • دوننکی گؤروشلر :
  • بو آی گؤروشلر :
  • قاباق آی گؤرو‌شلر :
  • یازارلارین سایی :
  • یازیلارین هامیسی‌نین سایی :
  • سون گؤروش :
  • سون دیَیشمه :

لینکلر‌

آلی کیشی

آلی کیشی

آلی کیشی نئچه ایللر حسن خانا ایلخی اوْتاریب عؤمرونو، گۆنونو اوْنون

قاپیسیندا چۆرودوب، ساققالینی آغارتمیشدی.

اوْ، هر گۆن سحر دان یئری آغاراندا ایلخینی هایلار، بۆتون گۆنو اوْتارار،

گئجه‌دن بیر پاس کئچندن سوْنرا خالخالا گتیرردی. تای داغلاردا، داشلاردا

کؤوشنلرده آلی کیشی‌نین آیاغی دیَمه‌میش بیر یئر یوْخ ایدی.

یئنه ده بیر گۆن آلی کیشی ایلخینی سۆروب دریا قێراغینا آپارمیشدی.

آتلار دریانین قێراغینداکی اوْتلاقدا اوْتلاییردیلار. آلی کیشی اؤزو ده بیر

طرفده داشا سؤیکه‌نیب اوْتورموشدو. قوْجا ایلخیچی بیر ده باخدی کی، بۇدو

دریادان ایکی آت چێخدی. آلی کیشی دریا آتی اوْلماغینی ائشیتمیشدی، آمما هئچ

گؤرمه‌میشدی. آتلار یاواش-یاواش گلیب ایلخییا قاریشدیلار. ایکی مادیانا

یاخینلاشاندان سوْنرا یئنه قاییدیب دریایا گیردیلر. آلی کیشی نه قدر

ایلخیچیلیق ائله‌میشدی، بئله شئی گؤرمه‌میشدی. تئز قالخیب مادیانلاری

مانشیرلادی. آمما بۇ باره‌ده هئچ کسه بیر سؤز دئمه‌دی.

 

بۇ ایشین اۆستوندن بیر نئچه واخت کئچدی. آلی کیشی آیلاری، گۆنلری ساییب،

مادیانلاری گؤزدن کنارا قوْیموردو. بلی، ائله کی، وعده‌‌ تامام اوْلدو،

آلی کیشی تای مادیانلارین یانیندان ال چکمه‌دی. تا اوْ قدر گؤزله‌دی کی،

آخیردا مادیانلار دوْغدو. آلی کیشی تامام-کمال ایکی ایل دایلاری بسله‌دی.

تای آز قالیردی کی، گؤزونون یاغینی اوْنلارا یئدیرتسین.

بلی، دایلار بؤیویوب ایکی یاشار اوْلدولار.

بیر گۆن حسن خانین ائوینه بیر پاشا دوْستو قوْناق گلمیشدی. حسن

خان دوْستو پاشانی چوْخ یاخشی قوْناق ائله‌دی. پاشا صؤحبت آراسیندا دئدی:

– حسن خان، ائشیتمیشم سنین قشنگ، جینس آتلارین وار، گرک ایلخیندان

منه ایکی آیغیرلیق آت وئره‌سن.

حسن خان اوْ ساعت “باش اۆست” دئییب، آلی کیشینی یانینا چاغیریب تاپشیردی:

– صاباح ایلخینی چؤله آپارما، پاشا اۆچون ایکی آیغیرلیق آت تۇتدوراجام.

حسن خان بۇ سؤزو دئین کیمی دایلار آلی کیشی‌نین یادینا دۆشدو. اوْ،

خانین باشینی اۇجا ائله‌مک اۆچون سحر تئزدن دۇردو، دایلاری تۇتوب خالخالا

باغلادی، ایلخینی سۆروب چؤله اؤتوردو.

بیر آز سوْنرا حسن خان، پاشا دا یانیندا، خالخالا گلدی. پاشا باخدی

کی، خالخالدا ایکی اۇزونوْرتا، آریق، چؤپوکلو دای باغلانیب. بیلدی کی، بۇ دایلاری

اوْنا وئرمک ایسته‌ییرلر؛ گۆلوب دئدی:

– حسن خان، منه دئمیشدیلر کی، سنین یاخشی جینس آیغیرلیق آتلارین

وار. بۇنلار نه دیر؟ ایش بئله النگه-اۆلنگه‌یه قالسا، بۇنلاردان منیم

اؤزومده ده چوْخدو.

پاشانین سؤزو حسن خانا اوْخ کیمی دیَدی. اۆزونو آلی کیشییه تۇتوب

دئدی:

– آخماق قوْجا، من سنه دئمه‌میشدیممی آت تۇتدوراجاغام، ایلخینی

ساخلا؛ نییه ساخلامامیسان؟

آلی کیشی دئدی:

– خان ساغ اوْلسون، من قوْجا ایلخیچییام. سن بۇ دایلارین بئله‌لیگینه

باخما. اگر باشی‌نین اۇجا اوْلماغینی ایسته‌ییرسنسه پاشایا بۇنلاری وئر.

آلی کیشی‌نین یئکه-یئکه دانیشماغیننان حسن خان داها دا غضبلندی.

اوْنون اۆستونه قێشقیریب دئدی:

– منیم ایلخیمدا عالمده سؤیلنن جینس آیغیرلیق آتلار وار. بۇ

النگه‌لری قوْناغا گؤستریب منی خجالت ائ‌له‌مکده مقصدین ندی؟

آلی کیشی دئدی:

– خان ساغ اوْلسون، منیم مقصدیم پاشانین یانیندا سنین باشینی

اۇجا ائ‌له‌مکدی. سنین ایلخیندا بۇنلاردان یاخشی آت یوْخدو. بۆتون دۆنیانی

گزسن، گئنه ده بئله آت تاپا بیلمزسن.

حسن خان غضبله‌نیب دئدی:

– بیلمیرم. بیر ساعتا قدر یئرده ده اوْلسا، گؤیده ده اوْلسا، گرک

پاشایا لاییق، منیم آدیما لاییق ایکی یاخشی آیغیرلیق آت سئچه‌سن. بۇ ساعت

گئت، سئچ، گتی.

آلی کیشی دئدی:

– خان، اوْندا ایزن وئر پاشا اۆچون آیغیر سئچمه‌یه باشقا آدام گئتسین.

ایلخیدا بۇ دایلاردان یاخشی آت یوْخدو. من اؤزوم باشا دۆشه-دۆشه یاخشی

آتی قوْیوب پیس آت سئچه بیلمه‌رم. بۇ منیم آدیما لاییق اوْلماز.

بۇ سؤز خانی جین آتینا میندیردی. جللاد چاغیریب امر ائله‌دی کی، آلی

کیشی‌نین بوْینونو وۇرسون. پاشا دا غضبلنمیشدی. آلی کیشی‌نین آخیر سؤزو

اوْنو دا دلیل ائله‌میشدی. اوْدو کی دئدی:

– حسن خان، من گؤرورم کی، سنین ایلخیچین بۇ دایلارا چوْخ بؤیوک

قیمت وئریر. یقین کی، ائله اوْ حاقلیدی. اوْندا سن بئله ائله. بۇ دایلارین

هر بیرینی اوْنون بیر گؤزونه قیمت ائله.

پاشانین سؤزو حسن خانین خوْشونا گلدی. امر ائتدی، جللاد آلی کیشی‌نین

گؤزلرینی چێخارتدی. آلی کیشی نه دیندی، نه ده سسینی چێخارتدی. بیر دفعه‌‌

اۇف دا ائله‌مه‌دی. ائله کی، جللاد ایشینی قۇرتاردی، آلی کیشی آیاغا قالخیب دئدی:

– حسن خان، اینسان اۆچون دۆنیادا هر ناز-نعمتدن شیرین شئی

گؤزدو. سن منی اوْندان بی نصیب ائله‌دین. من سنین قاپیندا جانیمی چۆروت-

دۆم، ایلان کیمی قابیق قوْیدوم، ساچ، ساققال آغارتدیم، آمما سن بۇنلارین

هئچ بیرینی بیلمه‌دین، قدیر-قیمت وئرمه‌دین، بیر پاشانین خاتیرینا منی

کوْر ائله‌دین. ایندی هئچ اوْلمازسا بۇ ایکی چؤپوکلو دایلاری منه وئر.

حسن خان دایلاری آلینین یئده‌یینه وئردیریب یانیندان قوْودو.

کوْر آلی کیشی‌نین رؤوشن آدیندا یئنییئتمه، ایگید بیر اوْغلو وار ایدی.

رؤوشن باخدی کی، آتاسی قێزیل آل قانا بۇلانمیش، یئده‌یینده ایکی دای بۇدو

گلیر. تئز قاچیب اوْنو قاباخلادی. آلی کیشی اوْغلونون سسینی ائشیدیب دئدی:

– اوْغول، عؤمرومون اوّلیندن آخیرینا قدر حسن خانا قۇللوق

ائله‌دیم، ایندی عوضینده منی دۆنیا ایشیغینا حسرت قوْیدو. بالا، منیم

گؤزلریم بۇ آتلارین اۆستونده چێخیب. آل بۇ آتلاری تؤیله‌یه چک، قاپی-باجانی

باسدیر. یاخشی مۇغایات اوْل. آمما گؤزله، بۇ آتلار گرک قێرخ گۆن، قێرخ

گئجه گۆن ایشیغی گؤرمه‌یه‌لر.

رؤوشن آتلاری داما چکدی، آتاسی‌نین دئدیگی کیمی اوْنلارا یاخشی قۇلاق

آسماغا باشلادی.

بلی، قێرخ گۆن تامام اوْلدو. آلی کیشی اوْغلو رؤوشه‌نی چاغیردی کی:

– اوْغلوم، رؤوشن، منی آتلارین یانینا آپار.

رؤوشن آتاسی‌نین الیندن تۇتوب توْیله‌یه گتیردی. قوْجا ایلخیچی اۇزون،

جایداقچکمه ساغریلی، نازیک اوْرتالی دۆراتا یاناشدی، الی ایله اۆزونو، گؤزونو،

یالینی، ساغریسینی طۇمارلادی. سوْنرا ایری باشلی، دوْلو گؤزلو، قارا بیرچکلی،

اۇزون بوْیونلو، تؤکمه دؤشلو، یوْغون، ائنلی ساغریلی قێراتا یاناشدی. قێرات

فێنخیریب ایکی دال آیاقلاری اۆسته گؤیه قالخدی، آغزینی آچیب آلییا یؤنلمک

ایسته‌دی. قوْجا آلی آتین اۆستونه قێشقیردی. آت سسیندن اوْنو تانیییب ساکیت

اوْلدو. آلی قێراتین دا باشینی، اۆزونو، یالینی، بئلینی، ساغریسینی طۇمارلادی.

آمما بۇنون ساغریسیندا بالاجا بیر باتیق اوْلدوغونو حیسس ائله‌دی. دئدی:

– اوْغول، رؤوشن، باخ گؤر قێراتین اۆستونه ایشیق دۆشن یئر یوْخدو کی؟

رؤوشن باخیب گؤردو کی، پرده‌نین آراسیندان بیر ایینه بوْیدا دئشیک

وار، دئدی:

– قێراتین اۆستونده بیر ایینه بوْیدا دئشیک وار.

ایلخیچی دئدی:

– اوْغول، بیر ایینه بوْیدا دئشیکدن بیر کرن بوْیدا سوْیوق گلر. چێخ،

اوْرانی اؤرت.

رؤوشن چێخیب دئشیگی اؤرتدو، آتلارا بیر آز دا یاخشی مۇغایات اوْلماغا

باشلادی.

بیر گۆن یئنه آتاسی رؤوشندن سوْروشدو:

– اوْغول، آتلار نئجه‌دی، نئجه یئییرلر؟

رؤوشن دئدی:

– آتا، قێرات دَ‌ییرمان کیمی یئییر، آرپا، سامان یئتیرمک اوْلمور؛

دۆرات دا یاخشیدی، آنجاق قێراتدان آز یئییر. اؤزو ده دینجدی، آمما قێرات

دۇروب دینجلمیر، قێزمیش نر کیمی اوْیور-اوْیور اوْینویور.

قوْجا ایلخیچی گئجه اوْغلو ایله برابر توْیلایا گلدی، آتلاری یوْخلادی، دئدی:

– رؤوشن، اوْغول، آتلار داها بؤیویوب، مینمک حدّینه چاتیبلار. ایندی

آتلاری بیر-بیر برکه، بوْشا سالیب، سێناقدان چێخارتماق لازیمدی. ازل

قێراتی، اوْندان دۆراتی مین، تزه‌جه سۇلانمیش شۇمدا سییرد، سوْنرا قاراتیکانلیغا

سۆر، سوْنرا دا سێلدیریم داشلی داغا چاپ.

رؤوشن آتاسی‌نین اؤیرتدیگی کیمی ازل قێراتی میندی، یئنیجه سۇلانمیش

شۇملا سییرتدی، سوْنرا قوْجا ایلخیچی‌نین یانینا قاییتدی. تجروبه‌لی قوْجا

ایلخیچی قێراتین بۇرنونو تۇتدو، آت اؤسکورمه‌دی. سوْنرا اۆرگینه قۇلاس آسدی،

باخدی کی، آتین اۆرگی هئچ تؤیشومور. اوْندان سوْنرا دێرناقلارینی یوْخلادی.

بیر قێریق دا پالچیق تاپا بیلمه‌دی. رؤوشن ایندی ده دۆراتی میندی، شۇما

سۆردو، سییردیب یئنه آتاسی‌نین یانینا قایتاردی. آلی کیشی دۆراتین دا اۆرگینی

دینله‌دی، بۇرنونو سێخدی، دێرناغینی یوْخلادی. دۆرات دا اؤسکورمه‌دی،

اۆرگی تؤیشومه‌دی، آنجاق دێرناغی‌نین بیریندن بیر قێریق پالچیق تاپیلدی.

رؤوشن بۇ دفعه‌‌ قێراتی مینیب قاراتیکانلیغا وۇردو. قێرات قاراتیکانلیغی

یاریب ایلدیریم کیمی سۆزوب ایلخیچی‌نین یانیندا دایاندی. قوْجا ایلخیچی اوْنون

بالدیرلارینی، چچیکلرینی یوْخلادی، بیر یئرینده نه بیر تیکان ایزی تاپا بیلمه‌دی،

نه ده بیر یارا. دۆرات دا سێناقدان پیس چێخمادی. آنجاق دال آیاغی‌نین

بیرینی تیکان بالاجا جێرمیشدی.

رؤوشن آخیرینجی سێناق اۆچون قێراتی سێلدیریم داشلیغا سالدی. قێرات گۆلله

کیمی سێلدیریم داشلیغی ائندی، قێزیل قۇش کیمی اۇچوب قوْجا ایلخیچی‌نین باراباریندا

دایاندی. قوْجا آلی قێراتین قاباق آیاقلاری‌نین اۆیلرینی برک سێخدی.

قێرات نه دیکسینمه‌دی، نه ده قێرپینمادی. ایندی دۆراتی مینیب سێلدیریم آشاغی

الدن قوْیدو. دۆرات چئچیکلرینی داشلارا چێرپا-چێرپا سێلدیریمی ائندی. قوْجا

آلی:

– اوْغول، رؤوشن، قێرات سێناقدان چوْخ یاخشی چێخدی. دۆشوندویوم کیمی،

دۆرات دا یاخشی چێخدی. امک ایتیرمه‌دی. آنجاق قێراتا تای اوْلا بیلمز.

قێراتین تایی-برابری چارخ آلتیندا تاپیلماز. همیشه قوْرخولو سفرلره،

دۆشمن اۆستونه، قفله سێندیرماغا، قالالار آلماغا قێراتی مینرسن.

قێرات سنی چوْخ دارلاردان، چوْخ اؤلوملردن قۇرتارار. قێراتین قدرینی یاخشی

بیل، اوْنو جاندان عزیز ساخلا.

سوْنرا آلی کیشی بیر آه چکیب دئدی:

– اوْغول، آتلار بؤیودو، سێناقدان چێخدی. ایندی حسن خاندان اینتیقام

آلماق واختی چاتیبدی. چک آتلاری یهرله، گئدیب حسن خانلا حاقهئسابیمیزی

چکک.

هله اۇشاقلیقدا بیر گۆن رؤوشن چؤلده اوْینادیغی واخت یئردن بیر داش

تاپمیشدی. داش بالاجا ایدی، آمما چوْخ آغیر، سامباللی بیر داش ایدی. داش ایشیریشیر

ایشیلداییر، پاریل-پاریل پاریلداییردی.

رؤوشن داشی یئردن گؤتوروب، اؤروشده اوْتلایان بیر بۇزوْوا آتدی. داش

بۇزوْوا دیَمه‌دی، آمما بۇزوْو اوْنون یئلیندن یئره یێخیلیب اؤلدو. رؤوشن

قاییتدی، احوالاتی آتاسینا دانیشدی.

قوْجا آلی تجروبه‌لی آدام ایدی، دۆنیا گؤرموشدو، چوْخلارینی یوْلا

سالمیشدی. رؤوشه‌نین سؤزلرینه قۇلاق آسیب، دئدی:

– اوْغول، رؤوشن، گئت بۇزوْو یییه‌سینی تاپ، جریمه‌سینی وئر، راضی سال،

سوْنرا دا هامان داشی گؤتور، گتیر منیم یانیما.

رؤوشن گئتدی، ازل بۇزوْو یییه‌سینی راضی ائله‌دی. سوْنرا هامان داشی

تاپیب گتیریب آتاسینا وئردی. آلی کیشی داشی الی ایله یوْخلادی، اوْ اۆزونه، بۇ

اۆزونه چئویردی، بیلدی کی، بۇ، گؤیدن دۆشموش ایلدیریم پارچاسیدی.

صاباحیسی گۆن آلی کیشی رؤوشندن خلوت ایلدیریم پارچاسینی گؤتوروب

تاپدانا-تاپدانا بیر اۇستانین یانینا گئتدی. سلام-علئیک السّالامدان سوْنرا

داشین بیر بالاجا تیکه‌سینی اۇستایا وئریب دئدی:

– اۇستا، بۇ داشدان منه بیر بیز قاییر.

اۇستا بیر داشا باخدی، بیر ده دؤنوب دقتنن آلی کیشییه باخدی. داشی

قایتاریب وئردی کی، سن یا اؤزونو دوْلامیسان، یا دا کی، منی. داشدان دا

بیز اوْلار؟

چوْخ چنه-بوْغازدان سوْنرا آخیری آلی کیشی اۇستانی راضی ائله‌دی کی، داشی بیر

زیندانین اۆستونه قوْیوب دؤیسون، گؤرسون دؤیولور، یا یوْخ. آلی کیشی اؤزو

بیلیردی کی، داش نه داشدی. بیلیردی کی، داش دمیر کیمی دؤیولر. اۇستا باخدی

کی، اده بۇ داش مۇم کیمی بیر شئیدی. آلی کیشییه دئدیگی سؤزلره پئشیمان

اوْلوب داشدان بیر بیز قاییریب اوْنا وئردی. آلی کیشی اۇستانین حاقینی وئریب بیزی

جیبینده گیزلتدی. داشین قالانینی بیر قێلینج قاییرانین یانینا آپاردی کی،

بس، اۇستا بۇندان منه بیر قێلینج چک. بۇ اۇستا اوّلکیندن ده اۇزونچو

ایدی. غرض، چوْخ باش آغریسی اوْلماسین، اۇزون چک-چؤووردن سوْنرا آلی کیشی بۇ

اۇستانی دا راضی ائله‌دی.

اۇستا یئددی گۆنه داشدان بیر قێلینج قاییردی. ائله کی قێلینج حاضیر اوْلدو،

اۇستا باخدی کی، نه قێلینج؟ ...واللاه بۇ ائله بیر قێلینج اوْلدو کی، آلماس کیمی

پار-پار پاریلداییر، گۆن کیمی یانیر، آی کیمی ایشیق سالیر.

اۇستانین قێلینجا گؤزو دۆشدو. ائله کی، وعده‌‌ تامام اوْلدو، آلی قێلینج

اۆچون گلدی. اۇستا اوْنا اؤز قێلینجینی وئرمه‌ییب، عوضینده آیری بیر قێلینج

وئردی. آنجاق قوْجا آلی ایشینی اوّلدن مؤحکم تۇتموشدو. دینمزسؤیله‌مز

جیبیندن بیزی چێخاردیب، قێلینجین تییه‌سینه باسدی. بیز قێلینجی

دلیب، اوْ طرفه کئچدی.

اۇستا باخدی کی، ایشلر خارابدی. آلی کیشینی آلدادا بیلمه‌یه‌جک، آخیردا

ناچار قالیب، اوْنون اؤز قێلینجینی وئردی. آلی کیشی قێلینجی گؤتوروب ائولرینه

گلدی. بۇ باره‌ده اوْغلو رؤوشنه هئچ بیر سؤز دئمه‌دی. ائله کی، رؤوشن

قێراتی، دۆراتی ایفچین یهرله‌ییب آاتسی‌نین بارابارینا چکدی، آلی کیشی هر

شئیی حاضیر گؤرنده ائوه گیردی، قێلینجی گیزلتدیگی یئردن گؤتوروب، اوْغلو

رؤوشنه وئردی. دئدی:

– رؤوشن، آل بۇ قێلینجی بئلینه باغلا. بۇ قێلینج اؤزگه قێلینجلارا

بنزه‌مز. آدی قێلینج دئییل. بۇ قێلینجا ایلدیریم قێلینجی دئیرلر. بۇ ائله

بیر قێلینجدی کی، قاباغیندا هئچ بیر شئی دایانماز. هر نَیه وۇرسان

کسر، تؤکر. بۇ قێلینج ایله سن خانلارا، بَیلره، پاشالارا قان اۇددوراجاقسان.

بۇ قێلینج ایله مۆخنّثلر، نامردلر، قاری دۆشمانلار سنین

الیندن داد چکه‌جکلر. بۇ قێلینج ایله سن قالالار سێندیراجاقسان، قفله‌لر،

کاروانلار داغیداجاقسان. آنجاق بۇنون ایلدیریم قێلینج اوْلدوغونو هئچ

کسه بیلدیرمه. بۇندان سوْنرا بۇنون آدینا میسری قێلینج دئیرسن. نه

قدر کی، سن قێراتین بئلینده‌سن، قێلینج دا سنین بئلینده‌دی، هئچ بیر

دۆشمان سنه باتا بیلمه‌یه‌جک.

رؤوشن قێلینجی آتاسیندان آلیب بئلینه باغلادی. گؤزلری چێخاریلمیش آلی

کیشی دۆراتا، رؤوشن ده قێراتا مینیب یوْلا دۆشدولر. آتلار ایلدیریم کیمی

گئدیردیلر. قێرات یوْلو دستله‌ییب الینه آلمیشدی. آز گئتدیلر، چوْخ گئتدیلر،

آخیردا گلیب حسن خانین عمارتینه چاتدیلار. رؤوشن بیر طرفده

دایاندی. قوْجا آلی کیشی دۆراتی عمارتین قاباغینا سۆروب حسن خانی

چاغیردی. حسن خان چێخیب آلی کیشینی یالمانینا ال چاتمایان، اۇزون یاللی

بیر آتین اۆستونده گؤردو. خان اوْ طرفه باخاندا گؤردو آلینین اوْغلو

رؤوشن ده بۇرادادی. اؤزو ده بیر آتا مینیب، بیر آتا مینیب کی، رۇزیگارین

گؤزو هله بئله آت گؤرمه‌ییب.

آلی کیشی دئدی:

– حسن خان، بۇ آتلار سنین بَینمه‌دیگین، اوْ چؤپوکلو دایلاردی. سن

بۇنلارین اۆستونده منیم گؤزلریمی چێخارتدیردین. باخ، گؤر ایندی نئجه آت

اوْلوبلار. من سنه یاخشیلیق ائله‌مک ایسته‌دیم، سن آنلامادین. یاخشیلیغیمین

عوضینده منی دۆنیا ایشیغینا حسرت قوْیدون. ایندی سندن قێساسیمی

آلماغا گلمیشم. الیندن گلنی اسیرکسن کیشی دئییلسن.

حسن خان آلینین بۇ سؤزوندن آجیقلاندی، قێلینجینی چکیب اوْنا

هۆجوم ائتمک ایسته‌دی. رؤوشن قێراتی اوْنون اۆستونه سۆردو. ایلدیریمدان قایریلمیش

میسری قێلینجین گؤیده پاریلداماغی ایله خانین باشی‌نین یئره دێغیرلانماغی

بیر اوْلدو. سس-کۆی قوْپدو. قوْشون یئریدی. رؤوشن اؤزونو قوْشونا

وۇردو. بیر یاندان قێرات، بیر یاندان دۆرات، بیر یاندان دا رؤوشن میسری

قێلینجلا قوْشونون اوّلینجی دسته‌سینی الدن، آیاقدان سالیب قێریب داغیتدیلار.

قوْشونون دالی کسیلمه‌دی. دسته دسته‌نین دالینجا گلیردی. قاریشقانین

سایی وار ایدی، قوْشونون سایی یوْخودو.

قوْجا آلی کیشی بۇنو باشا دۆشوب دئدی:

– اوْغول، بۇ قدر قوْشونا سن تک جاواب وئره بیلمزسن. آخیردا یا

اؤلدوررلر، یا دا تۇتارلار. سۆر آتلاری، اؤزوموزو بۇ قوْشوندان سلامات

قۇرتاراق.

رؤوشن ازل آتاسی‌نین سؤزونه باخمادی، یئنه ده اؤزونو قوْشونا وۇردو.

باشلار کسدی، قوْللار قێردی، مرد-مردانه داوا ائله‌دی. آنجاق کوْر آتاسی‌نین

تۇتولماغینا قوْرخوب علاجسیز داوادان ال چکدی. آتاسی ایله برابر

آتلاری سۆروب چؤله اۆز قوْیدولار. قوْشون ال چکمه‌ییب اوْنلارین دالیندان

دۆشدو. بیر خئیلی گئتمیشدیلر کی، بیر ده رؤوشن قێراتین باشینی چکدی،

دؤنوب گئری باخاندا گؤردو کی، بیر دسته کهر آتلی ایلدیریم کیمی بۇدو

داللارینجا گلیر.

دئدی:

– آتا بیر دسته کهر آتلی یئتیرهایئتیرده‌دی.

آلی دئدی:

– اوْغول، رؤوشن، آغیزلارینی سۇلانمیش شۇما سال.

رؤوشن آتلاری شۇما سالدی. کهر آتلارین هر بیریسی شۇمدان چێخا

بیلمه‌ییب باتیب قالدیلار. قێرات ایله دۆرات ایلیدیریم کیمی شۇمدان چێخیب یوْلا

دۆشدولر. بیر آز گئتمیشدیلر کی، یئنه رؤوشن قێراتین یۆیه‌نینی چکیب

دؤنوب گئری باخدی. گؤردو بۇ دفعه‌‌ ده بیر دسته قارا آتلی بۇدو ائله گلیرلر

کی، لئی کیمی.

دئدی:

– آتا، بیر دسته قارا آتلی یئتیرهایئتیردی.

قوْجا آلی دئدی:

– بالا، آغیزلارینی قاراتیکانلیغا سال.

رؤوشن آتلاری قاراتیکانلیغا سۆردو. قارا آتلیلار دا اؤزلرینی تیکانلیغا

وۇردولار. قارا آتلارین بالدیرلاری قێزیل قانا بوْیاندی. رؤوشن بیر آز

گئتمیشدی، بیر ده آتین جیلوْوونو دارتدی، قانریلیب گئری باخدی، گؤردو ایندی ده

بیر دسته آغ آتلی چاتهاچاتدادی. دئدی:

– آتا، بیر دسته آغ آتلی بۇدو یئتیرهیئتیرده‌دی.

آتاسی دئدی:

– اوْغول، قوْرخما، آغیزلارینی داشلیغا سال.

رؤوشن آتلاری داشلیغا دێرماشدیردی. آغ آتلار سێلدیریم داشلیقلارا چێخا

بیلمه‌ییب یاری یوْلدا قالدیلار. قێرات و دۆرات قێزیل‌قوش کیمی سۆزوب سێلدیریم

قایالارین دالیندا گؤزدن ایتدیلر.

آتا، اوْغول آخشاما قدر یوْل گئدیب آخشام بیر چایین قێراغینا چاتدیلار.

آلی کیشی بۇرانین نئجه یئر اوْلدوغونو اوْغلوندان خبر آلدی.

رؤوشن دئدی:

– آتا، بۇرا آغاجلیق، اوْتلوق بیر یئردی. اوْرتادان دا بیر چای آخیر.

قوْجا آلی دئدی:

– اوْغول، بۇرادا یۇرد سالماق اوْلماز. ایلخی‌نین، مال-قارانین الیندن

دینجله بیلمریک. بیر ده کی، خانلار، پاشالار خبر تۇتار، بیزه نامردلیک

ائله‌یر.

آتا، اوْغول اوْ گئجه چای قێراغیندا قالدیلار. صاباح آچیلدی، یئنه قالخیب یوْلا

دۆشدولر. آز گئتدیلر، چوْخ گئتدیلر، آخشام بیر دۆزنگاها چاتدیلار. آلی

اوْرانین دا نه جۆر اوْلدوغونو رؤوشندن سوْروشدو. رؤوشن جاواب وئردی کی:

– آتا، بۇرا اۇجو-بۇجاغی گؤرونمه‌ین بیر دۆزنگاهدی.

قوْجا آلی دئدی:

– بۇرادا دا قالماق اوْلماز. اوْرادا آتلانان بۇردا دۆشر، کاروانلارین

آیاقلاری آلتیندا قالاریق.

بۇ گئجه‌نی ده بۇرادا گئجله‌ییب صاباح یئنه یوْلا دۆشدولر. گئتدیلر،

گئتدیلر اۇجا بیر داغین بئلینه چاتدیلار. قوْجا آلی دئدی:

– رؤوشن، بۇ نئجه یئردی؟

رؤوشن دئدی:

– آتا، بۇرا هر طرفی سێلدیریم قایالیق، چنلی، چیسکینلی بیر داغ بئلیدی.

آلی کیشی سوْروشدو:

– اوْغول، باخ گؤر، بۇ بئل کی، دئییرسن، بۇنون هر طرفینده بیر اۇجا

تپه وار، یا یوْخدو؟

رؤوشن دئدی:

– آتا، وار. بیری ساغیندا، بیری ده سوْلوندا. اؤزو ده باشلاری قارلیدی.

آلی دئدی:

– اوْغول، آختاردیغیم یئر ائله بۇرادی. من بۇرانی چوْخ یاخشی تانیییرام.

جاوان یاشلاریمدا بۇ یئرلرده چوْخ آت اوْیناتمیشام. چوْخ جئیرانلارا اوْخ

آتمیشام، چوْخ جۆیورلر اوْولامیشام. کؤهنه اوْیلاغیمدی، من بۇرانین هر

داشینا بله‌دم. بۇرایا چنلیبئل دئیرلر. اصل یۇرد سالمالی بۇ چنلیبئلدی.

ایندی اؤزوموز اوْلماغا بیر اوْلاجاق، آتلاری دا ساخلاماغا بیر تؤیله تیک.

رؤوشن اؤزلری اۆچون بیر اوْلاجاق، آتلار اۆچون ده بیر تؤیله تیکدی. آتاوْغول

چنلیبئلده یۇرد سالدیلار. یاشاماغا باشلادیلار. گۆنلرین بیر گۆنونده

آلی کیشی رؤوشه‌نی یانینا چاغیریب، دئدی:

– اوْغول، بۇراداکی داغلارین بیرینده بیر جۆت بۇلاق وار، آدینا قوْشابولاق

دئیرلر. یئددی ایلدن-یئددی ایله جۆمه آخشامی مشریق طرفدن

بیر، مغریب طرفدن ده بیر اۇلدوز دوْغار. بۇ اۇلدوزلار گلیب گؤیون

اوْرتاسیندا توْققوشارلار. اوْنلار توْققوشاندا قوْشابولاق کؤپوکله‌نیب داشار.

هر کیم قوْشابولاغین اوْ کؤپویونده چیمسه ائله قۆووتلی بیر ایگید اوْلار کی،

دۆنیادا میثلی-برابری تاپیلماز. هر کیم قوْشابولاغین سۇیوندان ایچسه

آشیق اوْلار. اؤزونون ده سسی ائله گۆجلو اوْلار کی، نره‌سیندن مئشه‌ده آسلانلار

اۆرکر، پلنگلر تۆک تؤکر، قۇشلار قوْرخوسوندان قانات سالار، داغلار،

داشلار تیتره‌یر، آتلار، قاتیرلار دێرناق تؤکر. چوْخ ایگیدلر، شاهزاده‌لر بۇ

سۇ اۆچون گلیب، هئچ بیری‌نین باختی یار اوْلماییب. ایندی یئددی ایل تامام

اوْلهاوْلدو. وعده‌‌ چاتیب، گئت آختار، قوْشابولاغی تاپ، اوْ کؤپوکدن بیر قاب

دوْلدوروب منه گتیر.

رؤوشن گئتدی داغلاری، داشلاری، دۆزلری اندر-دؤندر ائله‌دی. آخیردا

بیر داغا چاتدی. گؤردو داغین بیر طرفینده بیر اۇجا سێلدیریم داشلی، ال

چاتماز، اۆن یئتمز قایا وار. آمما قایا ائله بیر قایادی کی، ایگید ایسته‌ییر،

اۆستونه چێخسین. رؤوشن قایانین دؤرد طرفینه دوْلاندی. گؤز گزدیردی. ال

تۇتان بیر یئر تاپا بیلمه‌دی. آخیردا بئلیندن کمندینی آچیب قایایا

آتدی، مین انوای-مۆصیبتینن قایایا دێرماشدی. باخدی کی، بۇرا ائله بیر

منظر، لاله‌زار یئردی کی، دای نه دئییم. گۆل گۆلو چاغیریر، بۆلبول بۆلبولو،

ائله بیل کی، بۇ سێلدیریم قایانین اۆستونده بیر باغچا شکیلی چکیلیب،

یئتمیش ایکی قلمنن یئتمیش ایکی رنگ وۇرولوب. قوْجا کهنساله بیر آغاج

گؤردو. یاخینا گلیب باخدی کی، واللاه قوْشابولاق قایناییب گؤز یاشی کیمی

آخیب اطرافی سۆد گؤلونه دؤندریر.

رؤوشن اوْ قدر گؤزله‌دی، آخشام اوْلدو. گئجه‌دن خئیلی کئچمیشدی، بیر

ده مشریقدن بیر اۇلدوز دوْغدو، مغریبدن ده بیر اۇلدوز. بۇ اۇلدوزلار

گلیب دۆز قوْشابولاغین اۆستونده توْققوشدولار. اۇلدوزلارین توْققوشماغیندان

قوْشابولاق جوْشوب-داشدی، آغ کؤپوک آدام بوْیو قالخدی.

رؤوشن کؤپوکدن بیر قاب دوْلدوردو. کؤپوک ائله گؤزل، ائله ایچمه‌لی

ایدی کی، رؤوشن اؤزونو ساخلایا بیلمه‌ییب دوْلدوردوغو قابی قاباقجا اؤز

باشینا چکیب دوْیونجا ایچدی. ایکینجی دفعه‌‌ تزه‌دن بیر ده قابی دوْلدورماق

ایسته‌ییردی کی، آتاسینا گتیرسین، باخدی ائی دادی بیداد... کؤپوک هایاندا ایدی،

بۇلاقلار یئنه ده ائله دۇرولوب، ائله دۇرولوب کی، ائله بیل گؤز یاشیدی آخیر.

رؤوشن بیر باشینا، بیر ده دیزینه وۇردو، آنجاق هارا چاتاجاق... قابی دا

گؤتوروب کوْر-پئشیمان گئری دؤنوب احوالاتی آتاسینا دانیشدی.

قوْجا آلی کیشی بیر آه چکیب، دئدی:

– منیم گؤزلریمین درمانی اوْ کؤپوکده ایدی. اوْ دا کی، اله گلمه‌دی.

رؤوشه‌نین دردی بیر ایدی، بئش اوْلدو. اؤزونه ال قوْیدو، باشینا-گؤزونه دؤیمه‌یه

باشلادی کی، نییه قاباقجا اؤزوم ایچدیم.

آلی کیشی دئدی:

– اوْغول، جزا-فزا ائ‌له‌مکدن بیر شئی چێخماز. کئچنه گۆذشت

دئیرلر. گؤرونور کی، منیم آلنیمدا بئله یازیلیبمیش. یقین کی، منه

بیر ده سنی گؤرمک قیسمت دئییلمیش. تای منیم عجلیم تامامدی.

قۇلاس آس، سنه بیر-ایکی سؤزوم وار:

– بالا، آی کئچر، ایل دوْلانار، سنین آدین مغریبدن مشریقتن

بۆتون دۆنیادا مشهور اوْلار. اوْ کؤپویو کی، سن ایچدین، اوْندان سنین قوْللارینا

قۆووت، اؤزونه ده شاعرلیک وئریلدی. بیر ده سنین سسینه، نرنه ائله

بیر قۆووت گله‌جک کی، ایسرافیلین سۇرو اوْنون یانیندا میلچک وێزیلتیسی اوْلاجاق.

بَیلر، خانلار، پاشالار سنین قوْرخوندان تۆک تؤکه‌جک، قۇشلار قاناد

سالاجاق. نئجه کی میسری قێلینج سنین بئلینده، سن ده قێراتین بئلینده‌سن،

اؤزو ده بۇ چنلیبئلده‌سن، سنه هئچ کس دوْو گله بیلمه‌یه‌جک. آنجاق

بۇ هندورده مانشور بیر قاجاق وار. آدینا دلی حسن دئیرلر.

اؤزونو بیرجه اوْندان گؤزله!.. گئت، سنین آدینی کوْر‌اوْغلو قوْیدوم!

قوْجا آلی کیشی ولی-واریثینی ائیله‌ییب عؤمرونو اؤز اوْغلونا باغیشلادی.

کوْر‌اوْغلو آتاسینی قوْشابولاغین یانیندا دفن ائله‌ییب، اوْ گۆندن چنلیبئلده

یۇرد سالدی.

وبلاقا گؤره

بو دیل دنیزدی سیزین تک صدفده اینجیسی وار
قیزیلدی سیزده اولان اوزگه‌نین اگر میسی وار
دئسزکی اودلو دیاردی بیزه وطن یاراشار
بیزیم اوجاقلارین آنجاق کور ائیله‌ین هیسی وار
"عقیل"
وبلاق مودیری : نژادمحمد

سون یازیلار

آختارماق

یازارلار

Page Rank بالاجا خوخان آذربایجان تورکجه سینده ایسلام دینی و قرآن کریم